غلامرضا نوری قزلجه با حضور در برنامه تلویزیونی، برنامههای وزارت جهاد کشاورزی برای ثبات تولید و بازار را تشریح کرد و به پرسشها در این باره پاسخ داد.
متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
سوال: الان ارز ترجیحی حذف شده و یک سوال مقدماتی و اساسی این است چرا دولت به این تصمیم رسید به جای اینکه از کالا حمایت کند از مصرف کننده در انتهای زنجیره میخواهد حمایت کند؟ چه انحرافی در توزیع ارز وجود داشت که دولت به این نتیجه رسیده است؟
نوری: همانطور که اشاره فرمودید یک انتقال یارانه است در طول زنجیره نه حذف آن، جان مطلب این است که حاکمیت اعم از دولت، مجلس عموماً سالانه یک عددی را برای کمک به معیشت و غذای مردم در نظر میگیرد. فرض کنیم امسال این حدود 700 همت بود، آنچه که تاکنون اتفاق افتاده بود، این عدد را در ابتدای زنجیره و در مرحله خرید از خارج و برای بازرگانان پرداخت میکردیم برای خرید خارجی.
با این اصلاح روشی که اتفاق افتاده و با این کارآمدسازی که اتفاق میافتد این مبلغی که فرض کردیم 700 همت است میرود در انتهای زنجیره مستقیم به دست مردم میرسد و حتما یک انگیزهای بوده که چرا این اتفاق افتاد؟ چرا از ابتدای زنجیره این را منتقل میکنیم به انتهای زنجیره و چرا دولت این تصمیم را گرفته؟ اولا در گذشته هم دوبار در کشور بر این کار اراده شده، بخشی از کار هم پیش رفته، ولی آن نتیجه مدنظر گرفته نشده بود به نوعی در انتهای کار یک مقدار کار سست شده بود و آنچه که از این انتقال یارانهها به مصرف کننده نهایی و گشایشهایی که میتوانست در اقتصاد کشور به وجود بیاورد، از مسیر بازمانده، ولی این دفعه دولت مصمم است که این طرح را به طور کامل و دقیق اجرا کند.
وقتی این را ما در ابتدا پرداخت میکنیم، اولا به نوعی یارانه را به تولید کننده خارجی میدهیم و این مانعی برای تولیدات داخلی ما بود، من مثال عرض میکنم الان در این شرایطی که از دیروز اتفاق افتاده، به عنوان مثال نهاده جو با قیمت حدود 40 تومان در بازارگاه به فروش میرسد در حالی که در نرخ قبلی این عدد حدود 11 هزار تومان بود، وقتی این عدد 11 هزار تومان بود هیچ انگیزهای برای تولید کننده داخلی نبود جویی که واقعا به این اعداد دارد تمام میشود برای کشور و برای تولید کننده، آن را بیاورد ارزانتر بفروشد، یعنی یارانهای که به خارجی و تولید کننده خارجی ما داده بودیم و این کالا را از او خریده بودیم، از بابت خرید این یارانه، دیگر تولید داخلی ما نمیتوانست با آن رقابت کند وقتی دانه روغنی را به قیمت 20 هزار تومان میآوردیم دیگر کسی انگیزه اقتصادی نداشت که در داخل دانه روغنی 60 هزار تومانی را تولید کند و کسی از او بخرد.
چون میرفت همان دانه 20 هزار تومانی را میخرید چرا 60 هزار تومانی را بخرند؟ یک: مانع تولید بود، دوم این که انحرافات زیادی داشت، چون هدف این بود که این آخر سر برسد به دست مصرف کننده؛ ولی ما از کجا شروع کرده بودیم؟ از ابتدای ابتدا شروع کرده بودیم یعنی از خرید در یک مزرعه خارجی در یک کشور خارجی کار را شروع کرده بودیم، پرداختمان را آنجا انجام دادیم، از آنجا شروع میشود نظارتها و کنترلها که کی بخرد؟ چگونه بخرد؟ با چه کیفیتی بخرد؟ با چه کیفیتی محصول را بیاورد و وارد کشور کند؟ چگونه این را بفروشد؟ به چه قیمتی بفروشد؟ چه کسانی بتوانند این را بخرند و دقیقا کسانی که باید میخریدند آیا این را میخرند یا نه؟ آنها چگونه این را در چرخه تولید به کار بگیرند و آخر سر آن محصول را به قیمت معین و مشخص بفروشند و مصرف کننده بتواند در فروشگاه آن را دریافت کند.
سوال: این تازه برای زمانی است که برود و بخرد.
نوری: بله، یعنی مسیر به این طولانی را که از یک مزرعه خارجی شروع میشود میآید تا برسد به فروشگاه و سفره ما، هر چقدر هم بگوییم که نظارت و کنترل هست، قطعا یک نشتیهایی داشت، قطعا یک مفسدههایی در آن بود. حتما تولید کنندگان ما آشنا هستند با این اعداد و با این اصطلاحات، پشت فاکتوری، گرانفروشی یا خالی فروشی. در یک بخشی از این زنجیره طولانی این اتفاق میافتاد، چه رقمهایی که اخذ میشد از واحدهای دامداری و مرغداری ما که نباید این را اخذ میکردند وقتی این عدد اخذ میشد آخر سر در قیمت تمام شده محصولات خودش را نشان میداد و این هزینه نهایتا به سفره مردم منتقل میشد.
حالا بخواهیم بدانیم که این اعداد واقعا وزن شان چقدر است من یک مثال میزنم، ما سال گذشته 11 و نیم میلیارد دلار سهم ارز ترجیحی کالاهای اساسی بود. ما همان مقادیر مورد نیازمان را خریدیم، فقط از محل این که خرید خارجی را کنترل کردیم، با قیمت گذاریهای متعدد سعی کردیم این قیمت را یک مقداری پایین بیاوریم 9 درصد توانستیم آنجا موفق بشویم این 9 درصد معادل یک میلیارد دلار بود.
یعنی چیزی که باید به مردم ایران به سفره ایرانی میرسید میرفت در وسط حیف و میل میشد در همان ابتدای زنجیره حتی به داخل کشور نمیرسید. این یک نمونه کوچکی از آن اتفاقات و انحرافاتی بود که در این روش اتفاق میافتاد.
سوال: ولی اگر ما میتوانستیم مثلا رصد درست، نظارت دقیق داشته باشیم، اگر فرض را بر این بگذاریم که این اتفاق میافتاد این روش بهتری بود که در ابتدای زنجیره داده شود؟
نوری: آخر معایب دیگری هم داشت که جلوی تولید داخلی ما را گرفته بود یا یک مثال دیگر بزنم، ما الان واحدهای آرد سازی ما با یک سوم ظرفیت در کشور کار میکنند. واحدهای روغن کشی با یک دوم ظرفیت کار میکنند، خوراک دامیها با یک سوم ظرفیت کار میکنند. به دلیل این که ما این کالاهای مواد اولیه اینها را با ارز ترجیحی به اندازه نیاز کشور وارد میکردیم، دیگر به آنها اجازه فعالیت نمیدادیم عملا، نمیتوانستند از آن ظرفیتهای خالی استفاده کنند بروند خودشان واردات انجام بدهند، گندم بیاورد آرد تولید کند، صادر کند به عراق، افغانستان، آفریقا یا خوراک دام تولید کند یا روغن کشی کند.
همه اینها محدود شده بودند از ترس اختلاط، از ترس این که بازار داخلی را بهم میزند همه اینها قفل شده بود یعنی اشکالات در حوزه اقتصاد زیاد بود، صرفا به این که این عدد را به انتها برسانیم صرفا این نبود و این را هم باز تکرار کنم که به رغم این که شاید دوره ما از سختگیرانهترین دورهها بود در این حوزه، ولی باز هم میگویم هنوز این اشکالات و انحرافاتی که در آن بود به پایان نرسیده بود.
اگر ادامه میداشت که ما باید حتما آنها را با دقت جلو میرفتیم ادامه میدادیم ولی منافذ آنقدر هست، روشها آنقدر متنوع است برای دور زدنها و دست یافتن به همچنین رانت بزرگی که مبارزه با آن هم به آن اندازه سخت است.
سوال: یک نگرانی خیلی جدی وجود دارد. ارز ترجیحی حذف شده و نگرانی این است که قیمت این کالاهای اساسی که پیش از این با ارز ترجیحی وارد میشد بدون ارز ترجیحی دیگر توجیه منطقی هم ندارد دیگر ارز حذف شده، قیمتهای سر به فلک کشیدهای پیدا کنند و در بازار اگر کسی نخواهد از طریق کالابرگ تامین کند باید هزینه سنگینی پرداخت کند بابت اینها، آیا اول این پیش بینی وجود دارد؟ شما برای کنترل آن چه اقدامی خواهید کرد؟ آیا همچنان قیمت گذاری صورت خواهد گرفت یا در بازار رقابتی تعیین قیمت میشود؟
نوری: حتما آن نظارت عالیه را حاکمیت روی بازار تامین، تولید و توزیع خواهد داشت و خیلی از نشتیها هم جلوی آن گرفته خواهد شد من این را عرض کنم بعد وارد آن اختلاف قیمتهایی که بوجود خواهد آمد، ما به عنوان نمونه یک روز را پایلوت کردیم در وزارتخانه، همکاران مان را فرستادیم برای بررسی قاچاق دامی که به خارج از کشور اتفاق میافتاد.
از یک شهرستان در مرز غربی ما یک شب 1200 رأس گوسفند و 300 رأس گوساله خارج شده بود. معادل گوشت آن میشود یکصد تن گوشت؛ در حالی که ما آن روز برای تنظیم بازارمان فقط توانسته بودیم از پاکستان 30 تن گوشت را وارد کنیم. یعنی شما ملاحظه بفرمایید که این اختلاف قیمت در داخل کشور چقدر جریان کالا را به خارج از کشور داشت تشویق میکرد در مورد روغن هم همین طور، در مورد برنج هم همین طور، همه این کالاها به انحاء و اشکال مختلف به صورت گسترده، من یک مثال عرض کردم که اینها قاچاق میشدند یعنی خیلیها علاوه بر کشور ما جمعیت غیر ایرانی، به نوعی از اینها استفاده میکردند.
اما این که برای قیمتها چه اتفاقی خواهد افتاد؟ اولا قیمتها یک نرم مشخصی دارد و طبیعتا آخر آن میرسیم به قیمتهای آزادی که کلا در یک اقتصاد آزاد اتفاق میافتد و شبیه قیمتهایی میشود که حداقل در کشورهای همسایه ما هست یک چیز مشخصی است و نمیتواند غیرمتعارف و فراتر از آنها جلو برود.
در مورد افزایش قیمتها به طور دقیق این را سازمان حمایت محاسبه کرده که وقتی ما ارز نهاده را منتقل کردیم از ارز 28500 تومانی به ارز 112500 تومان چقدر روی تولید تاثیر خواهد داشت و چقدر روی قیمت تمام شده محصولات. در حدود 10-11 قلم کالای مهمی که مدنظر وزارت رفاه هم هست برای این که در کالابرگ آنها را بیاورد و آن استاندارد کالری مورد نیاز فرد را بتواند روزانه تأمین کند آنها را که آوردند افزایش قیمت اینها به عددی حدود 700 هزار تومان میرسد که به دلیل این اصلاحات قیمت تمام شده آنها اعم از مرغ و تخم مرغ و برنج و روغن و اینها افزایش پیدا خواهد کرد.
سوال: مثلا گوشت کیلویی چقدر خواهد شد حدودا؟
نوری: گوشت شاید در بین اینها اثر کمتری خواهد داشت، چون گوشت در کشور ما زیر 15 درصد اثرپذیری داشت از ارز ترجیحی و مصرفی که میشد. این میتواند در رنج حدود 10-15 درصدی تغییرات را داشته باشد بیشترین تغییرات را ما روغن داشتیم، چون به عنوان یک کالای مصرفی کاملا صد در صد آن وارد و توزیع میشود، روغنی که با ارز ترجیحی توزیع میشد بطریهای 810 گرمی که اتفاقا در کالابرگ هم همین استاندارد در نظر گرفته شده، این با عدد 73 تومان در دوره ارز ترجیحی این بطری توزیع میشد الان این عدد رسیده به 217 تومان، این فاصله را در همان عدد کالابرگ که من این عددها را جمع کردم عرض کردم که حدود 700 هزار تومان اختلاف و افزایش قیمت این 10-11 قلم میشود که در کالابرگ و اعتبار کالا است.
سوال: یعنی زمانی که با ارز ترجیحی بود با الان که ارز نخواهد داشت 700 هزار تومان اختلاف قیمت دارد؟
نوری: بله، الان حدود 700 هزار تومان این قیمت تفاوت دارد.
سوال: تمام کالاهای اساسی؟
نوری: بله، چون مبنا را عرض کردم در مورد ارز، لازم است این را هم توضیح بدهم با توجه به نوساناتی که در قیمت ارز وجود دارد تصمیم بر این شده که به صورت حدود دو ماهه یک میانگینی از تالار دوم و ارزی که مبادله میشود بازار توافقی میانگینی از آن تثبیت شود برای کالاهای اساسی، یعنی مواد غذایی و کالاهای اساسی ما یک وقت اگر تغییرات ارز روزانه بود اینها دچار تغییرات روزانه نشوند و یک ثبات دو سه ماههای را داشته باشند، چون پروسه واردات و تولید و توزیع آن همین زمان را تقریبا نیاز دارد که بتواند یک بازار مطمئنی را داشته باشد که الان هم عدد را عرض کردم که 112 هزار و 500 تومان مبنا قرار گرفته و فعلا با این عدد جلو میرویم.
پس بنابراین همه آن تغییرات قیمتی که اتفاق میافتد افزایش پیدا میکند، همه آنها در آن کالابرگ جبران میشود و عددی هم که با تاکید آقای رئیس جمهور یک میلیون تومان انتخاب شد، بیشتر از آن است که روی این کالاها میآید و افزایش قیمت دارند. از نظر نظارت هم چه در مورد نهادهها و چه در مورد این کالاهایی که حذف شده، ما نظارت کامل را خواهیم داشت، خیلی روی این که روی چه اعدادی معامله کنند؟ چه نهاده و چه محصولات را تاکید نداریم ولی آن سقف قیمتی و قیمت حداکثری که هست اگر به آن برسد و بخواهد از آن بگذرد حتما ما جلوی آن را میگیریم دستگاههای نظارتی، تعزیرات حکومتی، وزارت صمت و بقیه همکاران هستند.
سوال: پس خیلی هم از آن ساز و کار بازار آزاد عرضه و رقابتی هم تبعیت نمیکند؟
نوری: ما محاسبه کردیم وقتی در یک بازار آزاد نهاده را دریافت میکند هزینههای تمام شده اش را حساب میکنیم میگوییم بعنوان مثال روغن شد 217 تومان دلیلی ند ارد این را مثلا 227 تومان بفروشد، آن دیگر بازار آزاد نیست شاید آن سواستفاده از آن موقعیت است بنابراین این نظارتها را حاکمیت حتما خواهد داشت ولی این که بگوییم حتما باید به این قیمت بفروشید نه، چون به احتمال زیاد هم قیمتها زیر آن سقف شکل میگیرد معمولا در یک فضای رقابتی افراد روی سود رقابت میکنند، سودهایشان را کاهش میدهند، دنبال بهره وری بیشتر هستند، اتفاقاتی در حوزه رشد بهره وری و در حوزه اقتصادی برای بنگاهها بوجود میآید که معمولا رقابت میکنند که قیمتها را کاهش بدهند تا بتوانند بازار را داشته باشد.
سوال: الان دلار را فرمودید که ارز را 112 هزار و 500 تومان توافق کردید؟
نوری: بله، این الان فیکس شده و یکی دو ماه را ما با این عدد خواهیم رفت که نوسانات هفتگی و روزانه نداشته باشد.
سوال: الان اگر بخواهیم یک محاسبهای کنیم الان هر نفر یک میلیون تومان در ماه که کالابرگ اعتبار خود را دریافت میکند دوستان ما یک محاسبهای کردند مثلا محاسبه کردند که تقریبا میشود با این عدد اگر فرض کنید یک و نیم کیلو مرغ، یک کیلو تخم مرغ به ازای هر یک نفر در یک ماه، 810 گرم روغن، شیر کم چرب یک لیتر، پنیر 400 گرم، ماست کم چرب 900 گرم، قند و شکر 500 گرم، ماکارونی 700 گرم به یک عدد یک میلیون و 312 هزار و 500 تومانی رسیدند یعنی از آن یک میلیونی که دریافت میکنند یک اختلافی تقریبا 300 هزار تومانی خواهد داشت ولی با این همان میزان کالری که در اصل در میانگین استاندارد دنیا هم وجود دارد این را در ماه با همین عدد دریافت خواهند کرد.
نوری: محاسبات آن را وزارت رفاه انجام داده و آن حداقل کالری مورد نیاز را در این لحاظ کردند، این عددی که شما الان اشاره فرمودید یک میلیون و 312 هزار و پانصد تومان در شرایط فعلی قبل از اجرای این طرح آن کالاها حدود 600 و خوردهای هزا رتومان جمع آنها میشود من، چون سرانگشتی حساب کردم با ارز ترجیحی؛ فاصله آن تقریبا به 700 و اینها میرسد.
سوال: اگر اینها باز افزایش قیمت پیدا کند.
نوری: نکته مهمی که این جا هست و در مصوبه دولت هم به آن تصریح شده، تحت هر شرایطی اگر این سطح افزایش پیدا کند، آن را دولت جبران خواهد کرد.
سوال: یعنی کالایی که با کالابرگ میخواهد خریداری شود؟
نوری: بله، برای این اقلام اساسی و مایحتاج ضروری مردم که این جا بخشی از آنها را هم شما الان قرائت فرمودید اینها اگر به هر دلیلی، مثلا این عدد 112 و 500 افزایش پیدا کند عدد پایه افزایش پیدا کند قیمتهای آن بالا میرود به هر دلیلی افزایش پیدا کرد دولت آن را جبران میکند.
سوال: پس در واقع دولت تضمین کرده که در ماه فارغ از عدد آن هر شهروند ایرانی بتواند با اعتبار کالابرگ این میزان کالری را از این کالاهای اساسی بتواند دریافت کند.
نوری: بله، آن هم یک انتخابی گذاشتند یک قدرت انتخابی که میتواند از همه آن کالاها بخرد یا از بعضی از آن کالاها بیشتر بخرد یکی کمتر بخرد، این هم در اختیار خانوار قرار دادند.
سوال: راجع به مثلا قیمت گوشت و مرغ و تخم مرغ و لبنیات، به ویژه الان راجع به مرغ و روغن زمزمههایی میشود که افزایش قیمت دارد اتفاق میافتد پس شما تایید میکنید که با حذف ارز ترجیحی افزایش قیمت خواهیم داشت در بازار آزاد بدون ارز ترجیحی ولی دولت با کالابرگی که خواهد داد مابه التفاوت آن جبران خواهد شد.
نوری: الان عرض کردم آن قیمتهایی که دقیق محاسبه شدند عدد بالاتر از آن است عدد یک میلیونی که در نظر گرفتند حداقل 250 هزار تومان هم بالاتر از آن است که این کالاها متاثر خواهند شد و قیمت شان بالا خواهد رفت.
سوال: پس درواقع قدرت خرید مردم این جا حفظ میشود.
نوری: بله، اصلا هدف هم همین بود، با توصیه مقام معظم رهبری که در شهریورماه داشتند برای حفظ قدرت خرید مردم و ثابت نگهداشتن توان خرید مردم برای این اقلام اساسی، در همان راستا دولت این تصمیم را گرفت و اقای رئیس جمهور هم خیلی تاکید داشتند روی این که حتما، چون اتفاقی که میافتاد، ارز ترجیحی بخشی از هزینه تمام شده این کالاها بود، بهرحال بقیه شاخصهای کلان اقتصادی کشور تاثیر داشتند در افزایش قیمت اینها و اقشار پایین دست خریدشان از این محصولات کم میشد، چون توان خریدشان کم بود ولی با این شرایط دیگر این توان ثابت میماند و میتوانند این خرید را انجام بدهند که بسیار مورد تاکید آقای رئیس جمهور بود که ما بحث معیشت مردم را حتما بایستی بتوانیم حفظ کنیم و این کالاها را به صورت ثابت برای آنها ماهانه در سفره شان داشته باشیم.
سوال: اما در بازار آزاد شما اشاره فرمودید که ارز را دارید با قیمت مشخصی در اختیار قرار میدهید یک اختلاف قیمتی تقریبا 700 هزار تومانی از زمانی که ارز ترجیحی دریافت میکردند با الان که دریافت نخواهند کرد وجود خواهد داشت باز این نگرانی وجود دارد که ممکن است برخیها از این سقف بخواهند عدول کنند و بالاتر بخواهند بفروشند، شما فرمودید که نظارت خواهید کرد ولی تجربه ثابت کرده که ما در حوزه نظارت خیلی موفق نبودیم حالا چه زمانی که ارز ترجیحی را میدادید که خود جنابعالی هم به آن اشاره کردید یا سامانههایی که اساسا وجود دارد که همه هم در اختیار وزارتخانه شما نیست ولی بهرحال این نظارتها خیلی دقیق اتفاق نمیافتد اصلا ظرفیت بضاعت آن هم وجود ندارد این چه تضمینی وجود دارد که بخواهند در بازار آزاد قیمتها از یک سقف مشخصی واقعا بالاتر نروند؟
نوری: آن کالاهایی که این جا اسم بردیم و به عنوان کالاهای اساسی که عمدتا تولیدات بخش کشاورزی هستند، دلیلی برای این که از آن قیمتهای سقفی که در این سطح قیمت ارز برای آنها در نظر گرفتیم افزایش پیدا کند.
سوال: همان زمان هم که 28500 هم میدادید دلیلی نداشت که افزایش پیدا کند خود آقای رئیس جمهور هم گفتند که ما اگر با ارز آزاد مثلا گوشت میخریدیم و میآوردیم کیلویی 600 هزار تومان این جا بود الان داریم ارز ترجیحی هم میدهیم مثلا یک و خوردهای است آن زمان هم دلیلی نداشت افزایش قیمت داشته باشد.
نوری: آن شاید صحبت برای چند روز قبل است برای تغییرات قیمت ارز، الان هم خیلی با آن تفاوت ندارد همان گوشت، الان گوشت، چون ما ارز گوشت هم برای چند ماه قبل است که برداشته شده آن بخشی که وارد میشد، الان بین قیمت داخلی و خارجی تقریبا تعادلی برقرار است.
سوال: الان که شما میفرمایید منطقی ندارد و دلیل ندارد میگویم بعضیها اصلا دنبال منطق آن نیستند گران میفروشند.
نوری: نه، ببینید کالاهایی که از ارز ترجیحی متاثر بودند، مثلا روغن صد در صد آن از ارز ترجیحی بود من عرض کردم آن 73 تومان بیش از دو سال است که من میدانم همان قیمت بود یعنی همان قیمت مصوب آن بود، حتی 5 درصد هم هیچ وقت اختلاف پیدا نمیکرد آن عدد حفظ بود اینها را باید بگوییم و بخشی از اقلام اثر ارز ترجیحی مثلا در قیمت گوشت عرض کردم، زیر 15 درصد است. یا اثر ارز ترجیحی در گوشت مرغ شاید چند سال قبل بالای 60 درصد بود ولی الان زیر 40 درصد است. اینها بقیه آیتمها اثر میگذارد حمل و نقل، انرژی، نیروی کار.
آنها تاثیر میگذاشتند که این قیمتها، ولی آن که از ارز ترجیحی استفاده میکرد یعنی میرسید به تولید کننده، معمولا آن رنج قیمتی حفظ میشد و فشار بقیه آیتمها بود که روی این فشار میآورد ولی الان، چون همه اینها دیده شده، دلیلی ندارد که آن قیمت بلاوجه افزایش پیدا کند جایی هم یک تغییرات دیگری در قیمت بود بعنوان مثال در حوزه انرژی خواست اصلاحاتی صورت بگیرد یا به هر دلیل سالانه یک تغییراتی در قیمتها صورت گرفت، دولت متعهد شده که مابه التفاوت آن را جبران کند آن جبران خواهد شد.
سوال: بپردازیم به بازار شب عید و پیش از آن ماه مبارک رمضان که خیلی مهم است چه تمهیداتی الان وزارتخانه دیده است؟
نوری: ما ایام پرتقاضایی را پیش رو داریم، اعیاد شعبانیه را داریم، بعد ماه مبارک رمضان را داریم و انشاالله با دلی خوش سال جدید را عید نوروز را مردم عزیز ما در پیش دارند که نوعا ایام پرتقاضایی است، بر این اساس هم وزارت جهاد کشاورزی بر اساس آن وظیفه ذاتی خودش که تأمین کالاها و مواد غذایی را عهده دار است.
تمهیدات لازم صورت گرفته است تا به امروز ما بیش از دو برابر سال گذشته تمهیدات مان برای ماه مبارک رمضان و بازار شب عید تدارک دیده شده که احتمال دارد در ماه پیش رو حتی این را باز هم افزایش بدهیم که اطمینان کالایی بیشتری باشد برای بازار کشور و این را هم عرض کنم که در حدود یک سال و نیم گذشته که دولت چهاردهم مستقر بوده، ما در هر مجلسی، در هر گفتگویی که با شما بزرگواران نشستیم، همان جا گفتیم که ما غذای مردم را امنیت غذایی کشور را تامین کردیم و خواهیم کرد.
آن چه که تاکنون هم اتفاق افتاده همین بوده در این ایام در این ماههای گذشته شما به ندرت و فکر نمیکنم جای بشنوید که مثلاً کالایی، نبودی کمبودی اتفاق افتاد تولید دچار مشکل شد کمبود یک کالا در کشور اتفاق افتاد حتی در ایام جنگ دوازده روزه هم این مشکلات برای کشور پیش نیامد با همان سابقه و با همان تجربه باز هم من متعهد میشوم اینجا و قول میدهم که تامین غذای مردم و امنیت غذایی کشور تحت هر شرایطی بر عهده ماست و انشاءالله آن را با تمام قدرت و با تمام دقت انشاءالله وظیفه مان را انجام خواهیم داد و هیچ مشکلی در تامین مواد غذایی مورد نیاز مردم و ایرانیان عزیز نخواهیم داشت.
همه برنامهریزیها برای این کار صورت گرفته ما الحمدالله حدود هشتاد و پنج درصد از تولیدات مان وابسته به توان داخلی مون تولید داخل مان هست که تولیدکنندگان، کشاورزان و بهرهبرداران عزیز روستاییان عشایر زحمتکش دارند تولیداتشان را به طور منظم و مرتب انجام میدهند و آن بخشی هم که مربوط به واردات است تأمین و تدارکات آن به صورت گسترده انجام گرفته پیشبینیهای لازم صورت گرفته بنابراین هیچ دلیلی برای نوسانات در این حوزه وجود ندارد فقط بخشی که باید به آن توجه بکنیم تأمین مالی و سرمایه در گردشی این است که الان تولیدکنندگان عزیز بخش کشاورزی ما خصوصاً در حوزه دامداری و مرغداری با این اصلاح یارانهای که صورت گرفته هزینه در حقیقت جاری اینها افزایش پیدا کرده.
سوال: آن را چطور جبران خواهید کرد؟
نوری: ما آن را خود مصوبه دولت همین راهکار را گذاشته و چندین مسیر را شروع کردیم یک بانک کشاورزی رو در سامانه بازارگاه مستقر کردیم و عملیات اجرایی اونها یعنی پرداخت عملی شان قطعاً از روز شنبه شاید زودتر از آن هم شروع بشود که به صورت اعتباری کمک خواهد کرد که در سامانه بازارگاه دامداران و مرغداران ما و واحدهای خوراک دام بتوانند از اعتبار بانک کشاورزی استفاده بکنند و پرداخت شان را به تولید کنندگان انجام بدهند و به تولید شان ادامه بدهند.
* 50 همت خط اعتباری برای حمایت از واحد اختصاص یافت
علاوه بر این یک خط اعتباری باز پنجاه همتی را از بانک مرکزی برای بانک کشاورزی گرفتیم که احیاناً اگر تولیدکنندگان ما خصوصاً در حوزه دامداریهای کوچک، روستایی و عشایری و واحدهای کوچک شاید درون ساز وکار بازار گاه نتوانند جا بگیرند برای اونها تسهیلاتی را در نظر گرفتیم که کمک بکنیم.
علاوه بر این ما دیشب یک مصوبه خوبی را گرفتیم هفتاد همت بر سرمایه بانک کشاورزی افزوده شد و با این افزایش سرمایه وضعیت ضریب کفایت سرمایه بانک کشاورزی بهبود پیدا میکند و چند برابر این را میتواند تسهیلات پرداخت بکند همه این تمهیدات اندیشیده شده که ما انشاءالله آن سرمایه در گردش مورد نیاز واحد هایمان را بتوانیم تامین بکنیم که تولید دچار حتی کوچکترین خللی هم نشود.
سوال: سامانه بازارگاه الان ثبت سفارش به چه صورتی خواهد بود تغییری خواهد کرد؟
نوری: با این رویکرد جدید اولا منابع ارزی ما دیگر متنوع شد حالا، چون بحث بازار گاه و واردات اینجا مطرح شد من عرض بکنم که یه چیز دیگری هم که موضوع مهمی که در این مصوبه تعیین تکلیف شده بدهی وزارت جهاد کشاورزی به واردکنندگان و تامین کنندگان عزیز بود که در سالهای گذشته اینها را آورده بودند و یک بدهی ایجاد شده بود.
آن را کاملاً مصوب به رسمیت شناخته و سه دستگاه را مکلف کرده که سریعاً حسابرسی و این را تعیین تکلیف بکنند که به زودی این کار هم انجام خواهد گرفت، اما ثبت سفارشهایمان باتوجه به اون محدودیتهایی که در قبل بود و به دلیل آن جذابیتی که ارز ترجیحی داشت یک ساز وکار مشخصی برای آن بود بعد از این ساز و کار اصلی ما در حقیقت سکوی انحصار خواهد بود برای ذینفعان واحد برای کالاها، یک سقف انحصار مشخصی هست که اونها را حفظ خواهیم کرد که کسی نتواند به آن حیطه انحصاری وارد بشود.
این سهم جدید را توی بازار به دست نیاورند و بقیه بازرگانان به صورت رقابتی میتوانند در این بازار فعالیت بکنند و همین رقابت باعث خواهد شد که ما افزایش قیمت را در عرضه نهادهها نداشته باشیم بلکه یک مقدار عمر کاهش قیمت را در آن رقابتی که بر سر کاهش سودشان خواهند داشت تامین کنندگان اونجا بازار مناسبی برای نهادههای دامی شکل خواهد گرفت و بنابراین روشهای مختلفی را برای تامین کالا در نظر گرفتهایم ضمن اینکه اختیار کاملی به دولت و شرکتهای مباشر دولتی داده شده که وارد تامین کالا بشوند ولی ما ترجیح مان این هست که بازرگانان عزیز و بخش خصوصی بتوانند بیشتر فعالیت بکنند.
خصوصاً فضای یک فضای رقابتی خواهد بود چه رقابت در پایینترین قیمت خرید چه رقابت در فروش به قیمت پایین در بازار گاه عرض کردم با حفظ آن سقف انحصاری که برای هر یک از کالاها در نظر خواهیم گرفت دیگر محدودیتهای دیگری را نخواهیم داشت.
سوال: در روزهای آتی برای تأمین نهادههای دامی و اینها باتوجه به این تغییرات میکنید ممکنه مثلاً که اختلالاتی پیش بیاید یا هیچ تغییری نکرده؟
نوری: من معتقدم اگر اون سرمایه در گردش را انشاءالله ما از فردا پس فردا بتوانیم کمک بکنیم برای واحدهایی که مقدار توانشان ضعیف در خرید به نظرم مشکلی نخواهد بود برلی روز اول که دیروز بود و شروع در حقیقت فعالیت سامانه بازارگاه در طرح جدید بود خیلی با سرعت بالای ششصد هزار تن نهاده بارگذاری شد و تا ظهر امروز هم بالای صد و بیست هزار تن خرید در اونجا انجام گرفته بود این نشان میدهد که روش یک روش باز و گره گشایی برای فعالیت تولیدکنندگان عزیز ما خواهد بود حالا ما اینجا فشار دیگری هم بر تولیدکنندگان میآوردیم.
به خاطر این ارز ترجیحی محدودیت میگذاشتیم برای صدور مجوزها میگفتیم دیگر نهاده ترجیحی نداریم نمیتوانیم مجوز بدهیم بعضاً اینها اضافه تولید داشتند در صدور مجوز صادراتی شان، چون با ارز ترجیحی اینها تولید شده بودند و هزینه بیشتری برای بیت المال داشت ما مانع صادرات اونها میشدیم خیلی از این محدودیتها دیگر بر چیده میشود و تولیدکنندگان ما بیشتر به سمت بهرهوری به تولیدات صادرات محور، تولیدات باکیفیت همه اینها میتواند انشاءالله در یک اقتصاد پر رونقی که در پیش رو داریم اینها بتواند شکوفا بشود.
سوال: ولی گفته میشد که مثلاً توی بحث تامین نهادهها به ویژه در حوزه مثلاً مرغ برای جوجه ریزی کسانیکه مرغداری داشتهاند این بلاتکلیفی در قضیه سایه انداخته بود و این ماجرا یک مقدار بلاتکلیف بود؟
نوری: فقط در بحث تعیین نهاده و تأمین مالی نهاد بود که میتوانست دچار مخاطره بکند ما با تشکلهای مربوطه صحبت کردیم فردا هم باز جلسهای با نمایندگان تشکلهای تولیدی بخش کشاورزی خصوصاً در حوزه دام طیور داریم و این اطمینان به اونها داده شد که تامین مالی خواهند شد و مشکلی در خرید نهاده هم نخواهند داشت بنابراین از امروز یک مقدار این بازار باز رونق خوبی گرفته بحث جوجهریزی و خدا را شکر تا به امروز هم به مرحلهای نرسیدیم که در تولید ماههای آتی مان مشکلی را ایجاد کنیم.
سوال: بسیار خوب در حوزه تأمین نهادها به ویژه توی نهادههای دامی تفاوتی که الان به ویژه برای تولیدکنندگان میخواند اگر مایل هستید جناب عالی بفرمایید که توی این مدل جدید مثل تامین ذرت و کنجاله شان با شرایط و کیفیت بهتری اتفاق خواهد افتاد؟
نوری: وقتی شرایط از یک شرایط دستوری بوروکراتیک رانتی بیرون میآید و میرود توی یک فضای رقابتی طبیعتاً اونجا خیلی موضوعات جدیدی حاصل حادث میشود که میتواند کمک بکند تولیدکننده اقتصاد ما را به عنوان مثال ما در ماههای گذشته رویه جدیدی را گذاشتیم.
در ثبت سفارشها گفتیم که تولیدکنندگان هم بتوانند خودشون واردات انجام بدهند خوب اینها خیلی میرفتند دنبال اینکه محصول باکیفیت بزنند مثلا ذرت باکیفیی را خرید میکردند زد و از ما قول میگرفتند که سهممان را از همین کشتیای که خودمان آوردیم میخواهیم برداریم، چون میدانیم چیز خوبی خریدیم ببینید هم از کیفیت خرید این میتواند بهبود پیدا بکند هم در قیمتهای خرید خارجی اینها میتوانند رقابتی و کاهشی بشوند.
وقتی میآید در عرصه تولید و بازارهای متنوعی شکل میگیرد چه در جهت تامین مالی اینها چه در جهت عرض کردم بازارهای داخلی شان چه در جهت صادرات شان یعنی افقهای جدیدی پیش روی تولیدکنندگان باز میشود و از این حصاری که درست شده بود با این داستان اینها دیگر رها میشوند و در همچین اقتصادی قطعا بهرهوری رشد میتواند مفهوم جدیدی پیدا بکند و میتواند رشد بهتری داشته باشد.
سوال: اینکه حضور شرکتهایی که عالم مقیاس، چون کوچکتر است توی یک بازار رقابتی بتوانند رقابت کنند توی این اوضاع آیا حمایت از آنها شکل خواهد گرفت و به چه شکلی؟
نوری: بله، این هم پیشبینیشده شده من عرض کردم ما سقف میبندیم و کسی نمیتواند به سمت انحصار برود و این توزیع میشود در بین شرکتهای کوچک یک مشکلی که تاکنون با این شرکتها داشتیم ما ظرفیتهای خیلی کوچک و به اصطلاح کمینه را به اینها میدادیم ما دیگر اون محدودیتها را نخواهیم داشت این شرکتها هم میتونند در سقف توان تجاری و کارت بازرگانی خودشان میتوانند وارد تجارت این حوزه بشوند که من پیشبینیام این است که این علاوه بر نیاز داخلی ما یعنی اگر ما تاکنون روی مثلاً بیست و پنج میلیون تن کالای اساسی و نهاده بحث میکردیم این عدد افزایش پیدا خواهد کرد، چون معتقدیم که ظرفیتهای خالی کشور ما پر خواهد شد و واردات و صادرات یک رونق بیشتری خواهد گرفت.
سوال: یک مزیتی که ایجاد میشود یک شفافیتی که شکل خواهد گرفت این شفافیت به چه صورتی پیش خواهد رفت و چه کمکی میتواند بکند؟
نوری: قطعاً در یک اقتصاد آزاد و در یک بازار آزاد همه امور شفاف میشوند و عرض کردم همین محدودیتهایی که قائل شده بودند در گذشته به خاطر این ارز ترجیحی یا مراقبتهایی که لازم بود انجام شود حالا من نمیگویم محدودیت بیدلیل بوده نیاز بود مراقبت بیشتری بهش نیاز بود سامانه محدودی ایجاد بشود، نیاز بود با افراد محدودی طرف حساب بشود مجموعه تا بتواند این نظارت و کنترل لازم را داشته باشد همین محدود کردنها هم انحصار کشیدنها همین سامانههای محدود به یک افراد مشخص اینها غیر شفاف بودند و اینها میتوانستند مفسده برانگیز باشند.
وقتی یک بازار آزادی شکل میگیرد و میگوییم همه میتوانند تو این بازار فعالیت بکنند هر کی میتواند برود نهاده را بفروشد به هر کسی دوست دارد به یک قیمت توافقی که بین خودشان به توافق میرسند تولیدکننده بتواند ظرفیت خودش را افزایش بدهد صادرکننده دیگر متهم به این نیست که دارد مثلاً ارز ترجیح یا رانت را صادر میکند حاصل زحمت خودش را و حاصل تلاش خود در مسیر بهرهوری را دارد صادر میکند با فروشندگان و به اصطلاح بازرگانان و یا تولیدکنندگان خارجی دارد رقابت میکند وقتی این رقابتها و این اتصالات به هم وصل میشود با کشورهای همسایه و با کشورهای خارجی بازار یک بازار شفاف میشود دیگر اونجا ما با غیب جهش قیمتها غیرمتعارف و نمیدانم تغییرات قیمتی فاحش و بلا وجه بیدلیل دیگر لزومی ندارد که مواجه بشویم، چون هر لحظه مثل ظروف مرتبطه است.
کسی اگر اینجا بخواهد یک محصول را گران بفروشد از یه کشور دیگر میتواند به راحتی وارد بشود و بالعکس ماهم میتوانیم این صادرات را انجام بدهیم یعنی در حوزه واردات ما در حوزه صادرات ما یک شفافیت بزرگی را ایجاد میکند و فعالیت بنگاههای ما هم شفاف میشود و راحت میشود از اون قید و بندهایی که گذاشته شده بود به خاطر کنترل این به اصطلاح رانت یا هر چی بگوییم که وجود داشت دیگر آنها نخواهد بود و میتوانند با شفافیت، با رقابت و عادلانه در این مسیر فعالیت کنند.
سوال: راجع به بحث حذف ارز ترجیحی و توضیحاتی که فرمودید بفرمایید اگر نکتهای مانده که من نپرسیدم فرصت مناسبی است که اگر نکتهای هست اشاره بفرمایید؟
نوری: بله، یک نکتهای را عرض بکنم که، چون قبل از اینکه به یک جلسهای بودیم وزیر محترم رفاه هم اونجا بودند اعلام کردند که ظاهراً از فردا سه دهک اول را یارانه شان را آزاد میکنند و اعتبار کالابرگ شان را که بروند خریدهایشان را انجام بدهند و اعلام کردند که هم اینها همانهایی که در روزهای بعدی آزاد میشود، چون برای کل جمعیت مورد تاید آقای رئیسجمهور هم بوده که باید داده بشود اینها تا پایان بهمن ماه هم اعتبار دارند و منظور یک چیز محدود نیست که بگوییم این فردا باید حتماً فردا خرید را انجام بدهند تأکید داشتند که ما از فردا شروع میکنیم و این کالابرگ را مردم میتوانند بروند استفاده بکنند.
طبیعتاً در ابتدای کار بالاخره یک طرح جدیدی است و میتواند یک اتفاقاتی بیفتد که در اون روز باید برایش تصمیمگیری بشود یکی از نقاط قوتی که این دفعه دولت برای این کار تمهید کرده یک کمیتهای را در بانک مرکزی شکل داد با حضور همه دستگاههای ذیربط حتی فرا قوهای که روزانه اونجا نشست دارند هر روز عصر و اتفاقات روز را که چه مسائل پیش اومده چه تصمیمی باید گرفته بشون، چون اختیار از طرف دولت هم به اون مجموعه داده شد که با تصمیم وزیران و تایید آقای رئیسجمهور آنها سریعتر اجرایی بشود، چون ما در سوابق میدیدیم در گذشته یک مشکلی پیش اومده بود مثلاً دو هفته زمان برده بود تا منتقل بشود به یک جلسه تصمیمگیری این الان هر روز دارد تکرار میشود که هرجا مشکلی بود این مشکل برطرف خواهد شد که هیچ گیری در اجرای طرح بوجود نیاید بنابراین بعید است که مشکلی در اجرای طرح بوجود بیاید، چون دولت کاملاً مصمم هست و دقت هم برنامهریزی شده همه فرآیندها، چه در حوزه کالابرگی و چه در حوزه تامین مالی اش چه در حوزه تامین کالای اش که بیشتر از طرف وزارت جهاد کشاورزی در حال انجام است اولاً ذخایر کافی در این حوزه داریم و همچنین نهادههای بسیار کافی و برای چندین ماه نهاده را در داخل کشورمان در انبارهای استان هایمان در مبادی ورودی کشور داریم همینطور سایر کالاهای اساسی را به وفور در کشور داریم و تا حدی که استطاعت فروشگاهها هست و جذب میکنند اینها کالاها در اختیارشان قرار خواهد گرفت و عرض کردم به همت تولیدکنندگان عزیز ما هم وضعیت تولیدات بخش کشاورزی علیرغم ناملایماتی که در حوزه اقلیم و بارندگی و خشک سالی اونها بوده ولی باز با عنایت خداوند متعال همه شاخصهای بخش کشاورزی در خیلی از محصولات ما در گوشت مرغ، در تخم مرغ، در گوشت قرمز در محصولات شیلاتی و در خیلی از میوهجات افزایش تولید قابل توجهی را داشتیم و تامین کالاهای مورد نیاز انشاءالله به وفور انجام خواهد گرفت.
سوال: قیمت میوه خیلی آزاردهنده شده برای مردم و مصرف کنندهها یعنی واقعاً خیلیها بضاعت خریدش را ندارند یا خیلی اندک حتماً خودتان مراجعه کردید.
سوال: نوری: این موضوع را یک مقدار با دقت بیشتری چندین ماه است که دنبال میکنیم و یک روند صعودی شدیدی را به خود گرفته بود که این را بخش قابل توجهی را کنترل کردیم و تفاوت جناب آقای خسروی بیشتر در مراحل نهایی فروش است از محل عمده فروشی تا خرده فروشی تفاوت زیاد هست و کشاورزان و تولیدکنندگان عزیز ما به همان سود بیست، سی درصدی در طول یکسال فعالیت قانع هستند و این را به بازار عرضه میکنند ولی متاسفانه از مرحله عمده فروشی تا خرده فروشی برسد به دست مردم تفاوتهای بسیار قابل توجه و فاحشی وجود دار.
هماهنگی را با اصناف انجام دادیم که خودشان وارد بشوند، چون طبق قوانین و مقررات وظیفهمند هم هستند که اینجا در کنار سمت و جهاد کشاورزی و تعزیرات اصناف هم وظیفهمند هستند و قول دادند که همکاری و همراهی بیشتری را در این زمینه داشته باشند در کاهش این فاصله قیمتی عمده فروشی تا خرده فروشی، اما ما خودمان هم ساکت ننشستیم در این حوزه ما خود تولیدکنندگان و تشکلها را وارد فعالیت کردیم.
تاکنون حدود پانصد روستا بازار را ما برنامه ریزی کردیم تا پایان دولت بزرگترین زنجیره توزیع این کشور را تحت عنوان حداقل سه هزار روستابازار در سطح کشور داشته باشیم که خود تولیدکنندگان و تعاونیهای روستایی و کشاورزی هستند که اینها را راه اندازی میکنند عرض کردم که تا به امروز نزدیک پانصد واحد اونها راهاندازی شده از آن طریق هم تلاش میکنیم که با عرضه مستقیم توسط تولیدکنندگان هم تولیدکنندگان ما بتوانند با قیمت مناسبتری محصولاتشان را عرضه بکنند هم مصرفکنندگان بتوانند از اینها با قیمتهای مناسبتری خریداری بکنند.
سوال: آثار آن در بازار کی مشخص می شود؟
نوری: در مورد میوه این اقدامات تا حدودی میشود گفت اثرش را گذاشت ولی، چون یک بازار وسیع و گستردهای هست طبیعتاً یه مقدار زمان میبرد تا این اثر بگذارد این زنجیره خود تولیدکنندگان در فروشی که میخواهند انجام بدهند و اثری که میخواهند توی بازار داشته باشند.
سوال:نکته پایانی؟
نوری: فکر کنم موارد اشاره شد و انشاءالله امیدواریم که این طرح هم بتواند مایه خیر و برکت برای کشور و اقتصاد کشور و اقتصاد خانوارها شود.
منبع:تسنیم
هیچ دیدگاهی درج نشده - اولین نفر باشید